Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on skype

Như vậy kinh Saṅgāmaji cùng kinh Tăng-ca-lam 僧迦藍 trong Tạp A-hàm và kinh Tăng nhất A-hàm tuy cùng nội dung nhưng kết luận khác nhau. Như câu chuyện trong Tăng chi với Trung A-hàm. Điều này cho chúng ta thấy là do bộ phái kết tập cải biên.

Hiện nay trong tạng Đại chánh còn đầy đủ bốn bộ A-hàm Hán dịch nhưng không phải cùng một bộ phái. Kinh Trung A-hàm (T01n26), 60 quyển, Tăng-già-đề-bà (Saṃghadeva) dịch đời Đông Tấn (Tl. 397-398), và Tạp A-hàm (T2n99), 50 quyển, Cầu-na-bạt-đà-la (求那跋陀羅/Guṇabhadra ) dịch đời Lưu Tống (Tl. 435-443), là của phái Thuyết nhất thiết hữu bộ lưu truyền. Kinh Trường A-hàm của Pháp tạng bộ lưu truyền. Trong bản kinh Trường A-hàm đều có đầy đủ 7 tên kinh mà luật Tứ phần nêu. Riêng kinh Thế giới thành bại chính là kinh Thế ký trong Trường A-hàm. Kinh này trong Trường bộ của Pāli không có, còn các bộ phái khác chưa từng đề cập đến. Ấn Thuận cho rằng chỉ có luật của Pháp tạng bộ nói đến kinh Thế ký và Trường A-hàm lại do Phật-đà-da-xá (Buddhayaśas) là Luật sư của Pháp tạng bộ dịch, cho nên bản kinh Trường A-hàm Hán dịch chính là tụng bản của Pháp tạng bộ.(1)Còn bản kinh Tăng nhất A-hàm 增壹阿含 của bộ phái nào lưu truyền, hiện nay có rất nhiều ý kiến trái chiều giữa các học giả. Theo Akanuma, ban đầu cho là của Đại chúng bộ, sau ông lại cải chính là của Thuyết giả bộ (Prajñāptivāda), phân nhánh từ Đại chúng bộ.(2) Nhưng A. K. Warder đưa ra hai lý do phủ nhận sự suy luận của Akanuma: thứ nhất, luận cứ thuộc Đại chúng bộ (Mahāsāṇghika) dường như không chắc chắn, bởi vì học thuyết và kinh văn của bộ phái Thượng tọa bộ (Sthaviravāda), Pháp tạng bộ (Dharmaguptaka), Hóa địa bộ (Mahīśāsaka) đều chủ trương A-la-hán (Arhants) bất thối chuyển, trái ngược Đại chúng bộ.(3) Về điểm này, trong luật Ma-ha-tăng-kỳ bản Hán dịch hiện còn là không nhất trí với các bộ phái. Thứ hai, nếu quy cho Thuyết giả bộ càng không tránh khỏi khó khăn, thực tế Tăng nhất A-hàm rất giống với kinh điển của Pháp tạng bộ, vì nói đến 250 giới tỳ-kheo (250 prātimokṣa rules for monks), số mục này chỉ tìm thấy trong luật Tứ phần (Caturvarga vinaya) của Pháp tạng bộ. Và đặc biệt nói về tháp (stūpa) là điểm nổi bật trong toàn bộ kinh văn. Ông cho rằng, do nội dung bị thêm thắt một số yếu tố Phật giáo Đại thừa nên khiến nhiều người thừa nhận là của Đại chúng bộ. Ý kiến của Warder không phải không có lý, bởi vì cách sắp xếp tổ chức trong kinh văn Tăng nhất A-hàm, từ 1 pháp tăng dần lên 11 pháp rất giống với luật Tứ phần: Phần thứ tư, Chương 6, Tì-ni tăng nhất [毘尼增一] cũng nói từ 1 pháp tăng dần đến 22 pháp.(4) Do vậy mà Mastumoto cũng đồng tình nói kinh Tăng nhất A-hàm là của Pháp tạng bộ. (5) Việc “từ 1 pháp tăng dần lên 11 pháp”, Lữ Trừng lại y cứ vào Phân biệt công đức luận sớ giải kinh Tăng nhất, nhiều điểm tương quan với Đại thừa, ông cho là kinh Tăng nhất của Đại chúng bộ. (6)

Năm bộ Nikāya: Dighanikāya (Trường bộ), Majjhimanikāya (Trung bộ), Samyuttanikāya (Tương ưng), Aṅguttaranikāya (Tăng chi), Khuddakanikāya (Tiểu bộ) đều do Phật giáo Tích-lan cử hành Kết tập dưới thời vua Vaṭṭagāmaṇi (năm 40 trước Tl.), đem Thánh điển từ khẩu truyền ghi chép lại bằng ngôn ngữ Pāli.(7)

Đến đây cho phép chúng ta thắc mắc, tại sao cả 7 bản Hán mà chúng tôi dẫn ở trước đều dựa vào bản kinh Tăng nhất, quy kết cho lời Phật dạy, trở thành quy chế cho tỳ-kheo xuất gia. Thật ra việc dựa vào một bản kinh để đặt thành như “án lệ” thì không quan trọng. Quan trọng là còn nhiều yếu tố chính khác mà chúng ta không để ý tới. Trong 7 bản, 5 bản Hán sau sớ giải theo 2 bản của Đạo Tuyên biên soạn. Vậy Đạo Tuyên là ai? Tại sao hệ Phật giáo phương Bắc tại Việt Nam ảnh hưởng?

Phần 4 sẽ là phần cuối cùng của đề tài khảo cứu này.

TTN

Chú thích:

(1). 印順, 原始佛教聖典之集成 (1988), p.96.

(2) Cf. Warder, A.K. Indian Buddhism (Third Revised Edition: Delhi), 2000. p. 6.

(3). Ý của Warder, cho rằng trong tư tưởng kinh Tăng nhất vẫn tôn trọng quả vị A-la-hán.

(4). Luật Tứ phần, từ quyển 57 đến 60, tr. 990b9.

(5). Cf. Warder, A.K. ibid., p. 6.

(6). 呂澄, 印度佛學源流略講, 上海商務印刷, p. 74.(7) 34. 印順, ibid., p. 39.

Bình luận

Visits: 317
Today: 3
Total: 117429

Nổi bật

Thư viện

Follow Us